Dynamics NAV'dan Business Central'a geçiş: yollar ve adımlar
Dynamics NAV kullanan işletmeler Business Central online'a hangi sürüm yolundan geçer? Tam geçiş ile yeniden kurulum farkı, özelleştirmeler ve deneme geçişi.
İçindekiler
Türkiye’de yıllardır Dynamics NAV kullanan çok sayıda işletme var. Bu işletmelerin çoğu bugün aynı soruyla karşı karşıya: NAV’ı şirket içi sunucuda çalıştırmaya devam etmek mi, yoksa Microsoft’un bulut hizmeti olan Business Central online’a geçmek mi? Business Central, NAV’ın devamı olan üründür; veri yapısı ve iş mantığı büyük ölçüde aynıdır. Ancak geçiş, tek bir düğmeye basılarak yapılan bir iş değildir.
Bu yazıda Microsoft’un NAV’dan Business Central online’a geçiş için tanımladığı yolları, sürümünüze göre hangi adımların gerektiğini ve geçişi planlarken dikkat edilmesi gereken konuları anlatıyoruz.
İki yol: tam geçiş ve yeniden kurulum
Microsoft, NAV’dan Business Central online’a geçiş için iki yol tanımlar.
Tam geçiş. Bütün veri ve özelleştirmeler taşınır. Bu yolda NAV’daki C/AL ile yazılmış kod özelleştirmelerinin AL eklentilerine çevrilmesi ve sistemin en güncel sürüme yükseltilmesi gerekir. Geçmiş yılların bütün hareketleri yeni sistemde kalır.
Yeniden kurulum. Yalnızca temel iş verisi taşınır: ana kayıtlar, açılış bakiyeleri, kayıtlı geçmiş hareketlerin bir kısmı ve gerekli ayarlar. Bu yolda eklenti çevirmesi gerekmez ve sürüm 14’ün ötesine yükseltme yapılmaz. Microsoft bu yol için “Business Central 14 yeniden kurulum aracı” adında ayrı bir araç sunar.
İki yolun ortak noktası, ilk adımın NAV’ı şirket içinde Business Central sürüm 14’e yükseltmek olmasıdır.
Sürümünüze göre yükseltme rotası
Microsoft’un açıklamasına göre sürüm 14’ten önceki NAV sürümleri buluta doğrudan taşınamaz. Kullandığınız NAV sürümüne göre izlenecek rota şöyledir:
| Başlangıç sürümü | Rota |
|---|---|
| Dynamics NAV 2015, 2016, 2017, 2018 | Business Central 14 (şirket içi), sonra Business Central 25 veya sonrası (şirket içi), sonra Business Central online |
| Dynamics NAV 2013 ve 2013 R2 | NAV 2018, sonra Business Central 14, sonra Business Central 25 veya sonrası, sonra online |
| Dynamics NAV 2009 SP1 ve 2009 R2 | NAV 2013 ya da 2015, sonra NAV 2018, sonra Business Central 14, sonra Business Central 25 veya sonrası, sonra online |
Tabloda görüldüğü gibi eski NAV sürümlerinde rota uzar. NAV 2009 kullanan bir işletmenin tam geçişte birden çok ara sürümden geçmesi gerekir. Bu yüzden eski sürümlerde yeniden kurulum yolu çoğu zaman daha mantıklıdır. Business Central 14’e ulaşıldıktan sonra yeniden kurulum aracıyla doğrudan buluta geçilebilir.
Özelleştirmeler: işin en zor kısmı
NAV projelerinin çoğunda yıllar içinde eklenmiş özelleştirmeler bulunur: özel raporlar, ek alanlar, değiştirilmiş ekranlar, firmaya özgü hesaplamalar. NAV’da bu özelleştirmeler doğrudan ürünün kodu değiştirilerek yapılırdı. Business Central online’da ise ürünün koduna dokunulmaz; bütün özelleştirmeler AL dilinde yazılan eklentilerle yapılır.
Microsoft’un açıklaması bu konuda nettir: Kodla yapılmış özelleştirmelerin bulunduğu tablolardaki veri, bu özelleştirmeler hem şirket içinde hem online tarafta kurulu eklentilere çevrilmedikçe buluta taşınamaz.
Bu nedenle geçiş planı, özelleştirmelerin envanteriyle başlamalıdır. Her özelleştirme için üç soru sorulur:
- Bu özelleştirme hâlâ kullanılıyor mu?
- Business Central’ın standart özellikleri bu ihtiyacı bugün karşılıyor mu?
- Karşılamıyorsa eklenti olarak yeniden yazmaya değer mi?
Envanter çıkarıldığında bazı özelleştirmelerin artık kullanılmadığı, bazılarının da Business Central’ın bugünkü standart özellikleriyle karşılandığı ortaya çıkabilir. Geriye kalanlar için eklenti yazılır. Eklentiye çevirme işi büyükse ya da özelleştirmelerin çoğu artık gerekmiyorsa, yeniden kurulum yolu öne çıkar.
Türkiye uyarlaması
NAV kullanan Türk işletmelerinin çoğunda Türkiye’ye özgü bir uyarlama da vardır: yerel raporlar, vergi hesaplamaları, e-Fatura bağlantısı. Microsoft’un açıklamasına göre ülkeye özgü işlevler Business Central online’da uyarlama uygulamalarıyla gelir ve uyarlamanın taşınması genellikle iş ortağı tarafından yönetilir.
Türkiye, Microsoft’un ülke listesinde uyarlamanın iş ortakları tarafından yapıldığı ülkeler arasındadır. Bu yüzden geçişte NAV’daki eski Türkiye uyarlamasının yerine Microsoft Marketplace’teki bir Türkiye uyarlama uygulaması kullanılır. Geçişten önce şu sorular yanıtlanmalıdır: Hangi uyarlama uygulaması seçilecek? Eski uyarlamadaki raporların karşılığı yeni uygulamada var mı? e-Fatura gönderimi hangi gün eski sistemden yeni sisteme alınacak?
Geçişin aşamaları
Microsoft, NAV’dan Business Central online’a uçtan uca geçişi altı aşamada tanımlar:
- Hazırlık. Mevcut durum değerlendirilir, kapsam planlanır, ön koşullar kontrol edilir, veri temizlenir ve birden çok şirket varsa hangi şirketin hangi sırayla taşınacağı belirlenir.
- Business Central yükseltmesi. NAV, şirket içinde desteklenen bir Business Central sürümüne yükseltilir. Yeniden kurulum yolu seçilmediyse özelleştirmeler eklentiye çevrilir.
- Bulut geçişinin kurulması. Şirket içi veritabanı ile online kiracı arasındaki bağlantı kurulur, taşınacak şirketler seçilir ve veri kopyalama takvimi belirlenir.
- Veri kopyalama. Verinin ilk kopyası ve sonraki değişiklikleri Azure üzerinden online ortama aktarılır, sonuçlar kontrol edilir.
- Veri yükseltmesi ve tamamlama. Son adım olarak veri yükseltmesi çalıştırılır ve online ortam ana sistem hâline getirilir.
- Geçiş sonrası. Kullanıcılar açılır, entegrasyonlar yeniden bağlanır, ortam izlenir.
Hazırlıkta yapılması gerekenler
Microsoft, yükseltmeye başlamadan önce veritabanındaki gereksiz yükün azaltılmasını önerir: eskimiş geçmiş kayıtlar arşivlenir, aşırı büyümüş hareket ve günlük tabloları uygun ölçüde küçültülür, şema değişikliklerinin bilerek yapıldığı doğrulanır ve SQL Server sürümü ile uyumluluk düzeyi kontrol edilir. Microsoft’un belirttiği uyumluluk düzeyi 130 veya üzeridir.
Bunun yanında şu işler de hazırlığın parçasıdır:
- Kullanılmayan cari ve stok kartlarının ayıklanması, mükerrer kartların birleştirilmesi.
- Online ortam için Microsoft kiracısının hazırlanması ve sisteme girecek bütün kullanıcıların lisanslarının alınması.
- Hangi raporların ve entegrasyonların yeni sistemde de gerekeceğinin listelenmesi.
- Geçiş tarihinin seçilmesi. Ay ya da yıl başı, açılış bakiyelerini netleştirmeyi kolaylaştırdığı için en sık seçilen tarihtir.
Deneme geçişi
Microsoft, canlı geçişten önce deneme ortamında en az bir tam deneme geçişi yapılmasını önerir. Deneme geçişi üç şeyi sağlar: sorunları canlıya geçmeden görmek, geçişin ne kadar sürdüğünü ölçmek ve sonuçları kullanıcılarla birlikte kontrol etmek.
Deneme geçişinden sonra cari bakiyeler, stok miktarları ve mizan eski sistemle karşılaştırılır. Farklar kapanmadan canlı geçişe geçilmemelidir. Kullanıcılar da deneme ortamında günlük işlerini bir kez yaparak yeni ekranlara alışır.
Lisanslar ve kullanıcılar
Geçişten önce Business Central online için bir Microsoft kiracısı ve buluta girecek bütün kullanıcılar için uygun lisanslar hazır olmalıdır. NAV’daki lisans dosyası Business Central online’da kullanılmaz; lisanslar kullanıcı başına, bulut bayi programı üzerinden alınır. Lisans türlerinin ayrıntısını Business Central lisans türleri yazısında anlattık.
Hangi yol sizin için uygun
Tam geçiş, şu durumlarda daha uygundur: NAV sürümünüz görece yenidir, özelleştirmeleriniz az ve hâlâ gereklidir, geçmiş yılların hareketlerini yeni sistemde görmek istiyorsunuz.
Yeniden kurulum ise şu durumlarda öne çıkar: NAV sürümünüz eskidir ve tam rota uzundur, özelleştirmelerin çoğu artık kullanılmıyor, iş süreçlerinizi Business Central’ın standart yapısına göre yeniden kurmak istiyorsunuz. Bu yolda eski sistem bir süre salt okunur olarak açık tutularak geçmiş kayıtlara erişim korunabilir.
Her iki yolda da başarının anahtarı aynıdır: özelleştirmelerin dürüst bir envanteri, temizlenmiş veri ve canlıya geçmeden önce yapılan en az bir deneme geçişi.
Dynamics NAV’dan geçiş planınızı konuşmak isterseniz geçiş sayfamıza göz atabilir ya da iletişim formundan bize yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Dynamics NAV doğrudan Business Central online'a taşınabilir mi?
Hayır. Microsoft'un açıklamasına göre sürüm 14'ten önceki NAV sürümleri buluta doğrudan taşınamaz. Önce şirket içinde Business Central sürüm 14'e yükseltme yapılır.
NAV'daki özelleştirmeler ne olur?
Kodla yapılmış (C/AL) özelleştirmeler AL eklentisine çevrilmedikçe, bu özelleştirmelerin bulunduğu tablolardaki veri buluta taşınamaz. Çevirmek pratik değilse yeniden kurulum yolu seçilebilir.
Yeniden kurulum yolunda hangi veriler taşınır?
Ana kayıtlar (kartlar), açılış bakiyeleri, gerekli ayarlar ve kayıtlı geçmiş hareketlerin bir kısmı taşınır. Eski özelleştirmeler ve geçmiş hareketlerin tamamı taşınmaz.
Geçişten önce deneme yapmak gerekir mi?
Microsoft, canlı geçişten önce deneme ortamında en az bir tam deneme geçişi yapılmasını önerir. Bu deneme sorunları ortaya çıkarır ve geçişin ne kadar süreceğini ölçmeyi sağlar.
Kaynaklar
Bu yazı, Microsoft iş uygulamaları hizmetini veren Xen Bilişim ekibi tarafından hazırlanmıştır. Hakkımızda
